Zdania Wakara

Recenzje, eseje, wywiady, sylwetki, varia

Prawda nas wyzwoli?Fot. Jeremi Astaszow.

Prawda nas wyzwoli?

66 Kaliskie Spotkania Teatralne – dzień ósmy

Tydzień minął błyskawicznie, dziś na Festiwalu Sztuki Aktorskiej wielki finał, werdykt i zakończenie. Mieliśmy w Kaliszu spektakle kameralne, były tytuły ze scen narodowych, jak zwykle na Spotkaniach propozycje różnorodne, trudne, być może nawet niemożliwe do sprowadzenia do jego mianownika.  „Uroczystość” wyreżyserowaną przez Małgorzatę Bogajewską w krakowskim Teatrze Ludowym oglądałem na KST po raz trzeci, zrobiła na mnie jeszcze bardziej piorunujące wrażenie. I pomyślałem sobie, że to przedstawienie dla przeglądu kluczowe. Dobitnie przypomina bowiem, czym może być i bywa starannie budowany wielopokoleniowy zespół aktorski, czym jest aktorski jazz, gdy wszyscy podają sobie tematy i na tym gruncie rodzą się wybitne role pierwszego planu, jak ta Piotra Franasowicza, bo od niej w „Uroczystości” zależy najwięcej.

Historia pewnej znajomościFot. Przemysław Jendroska

Historia pewnej znajomości

66 Kaliskie Spotkania Teatralne – dzień siódmy

Ani się obejrzeliśmy, a minął już prawie tydzień i Festiwal Sztuki Aktorskiej wszedł w ostatnią prostą. Wczoraj kaliskie sceny należały do niewielkich czułych opowieści o teatrze, jego iluzji, ale też wpisanej weń gotowości na rozczarowanie („Zaćmienie w dwóch aktach” z Teatru Narodowego w Warszawie), a także do historii o miłości niespełnionej, życiowym rozczarowaniu i ucieczce w nostalgię. To dał widowni KST drobiazg z katowickiego Teatru Śląskiego „Miło cię było żobaczyć”. Pięknie i szczerze partnerują w nim sobie Michał Żurawski i Agnieszka Radzikowska. Oboje są świetni, ale znów łapię się na tym, że Radzikowska to osobowość niezwykła. Krucha i silna jednocześnie, wyjątkowa w teatrze żywych i wygasających uczuć. Nie do pomylenia z kimkolwiek innym.

Zdławione słowaFot. Bartek Warzecha

Zdławione słowa

66 Kaliskie Spotkania Teatralne – dzień szósty

Środa na kaliskim festiwalu upłynęła pod znakiem Aktorek. Najpierw Dorota Landowska i Joanna Szczepkowska w maleńkiej, aczkolwiek przenikliwej aż do bólu sztuce Joanny Szczepkowskiej „Separatka”. Potem „Kofman. Podwójne wiązanie” z Nowego Teatru w Warszawie – wspaniałe przedstawienie Katarzyny Kalwat. W nim zaś lekcja partnerowania idealnego – wybitne role Marii Maj, Małgorzaty Hajewskiej-Krzysztofik, Jacka Poniedziałka, a ponad wszystkim niecodzienna w swym rozmiarze i głębi, zagarniająca teatr potężna kreacja Mai Ostaszewskiej. Niezwykła to aktorka, ciągle narzucająca sobie samej wyzwania, zatem nie potrzebuje na swej drodze nowych otwarć. Jednak oglądam „Kofman” po raz kolejny i łapię się na tym, że Ostaszewska stapia się ze swoją postacią, a jednocześnie daje własny, chociaż służebny wobec spektaklu tour de force. To wyjątkowe czysto ludzkie doświadczenie.

Bolało jeszcze bardziejFot. Bartek Warzecha

Bolało jeszcze bardziej

66 Kaliskie Spotkania Teatralne – dzień piąty

Bywają takie przedstawienia, gdzie wysublimowane metafory zdają się być nie na miejscu, bo bardziej skuteczne jest uderzenie sierpem między oczy. Spektakle, które mówią wprost, nie szukając żadnego decorum, wbrew przeświadczeniu, że są rzeczy nie do powiedzenia w twarz, bo to i owo nie wypada, przecież jesteśmy w sferze sztuki. „Mireczek” z olsztyńskiego Teatru Jaracza wyrzeka się pełnej hipokryzji poprawności, by o chorobie alkoholowej opowiedzieć na wskroś uczciwie. Skromna inscenizacja Krzysztofa Popiołka to seans wyczerpujący dla aktorów i publiczności i może dzięki temu oczyszczający, dający szansę, by na dnie dostrzec resztkę dobra.

Chaplinów dwóchFot. Jarek Niemczak

Chaplinów dwóch

66 Kaliskie Spotkania Teatralne – dzień czwarty

Poniedziałek na Festiwalu Sztuki Aktorskiej okazał się dniem jednego reżysera, Adama Sajnuka. Dawny twórca warszawskiego Teatru Konsekwentnego zaproponował dwa przedstawienia, skrajnie różne, a jednak na swój sposób sobie bliskie. W „Matce i dziecku” Jona Fossego zobaczyli pulsujący emocjami monolog Kamili Baar, a w „Handlarzach gumek” Hanocha Levina niezwykłe trio Katarzyna Dąbrowska – Borys Szyc – Grzegorz Małecki. To ostatnie przedstawienie jest do tej pory dla mnie największym zaskoczeniem KST. Nieprawdopodobna koronkowa robota aktorska, drobiazgowa partytura, kroków, postaw, głosów rozpisana na milion następujących po sobie elementów, opętańczy śmiech, jak w kabarecie, a potem wielkie wzruszenie bez krztyny czułostkowości. Mistrzostwo świata – chciałoby się powiedzieć – i tytaniczna włożona w spektakl praca.

Krótki spektakl o wielkim zmęczeniuFot. Krzysztof Bieliński

Krótki spektakl o wielkim zmęczeniu

66 Kaliskie Spotkania Teatralne – dzień trzeci

Ma szczęście kaliska publiczność do warszawskich przedstawień Iwony Kempy. Przed laty jako juror oglądałem na Festiwalu Sztuki Aktorskiej „Ojca” Zellera z wstrząsającą rolą Mariana Opani, trzy lata temu był pokazywany wielki przebój Teatru Ateneum, czyli „To wiem na pewno” Bovella. Niektórym mogło się wydawać, iż nowa inscenizacja znakomitej reżyserki będzie niejako sequelem poprzedniej, bo w roli głównej znów Agata Kulesza, obok niej między innymi Przemysław Bluszcz. „Mój syn chodzi, tylko trochę wolniej” Igora Martinicia to jednak inna historia. W serii krótkich scen punktuje absurd istnienia, portretuje ludzi na skraju załamania nerwowego i wskazuje, że jedynie świadomość swego położenia oraz zgoda na rzeczywistość może przynieść choć chwilowe ukojenie.

Krytyk teatralny, dziennikarz, publicysta, selekcjoner festiwali teatralnych, wykładowca.

Media społecznościowe